2019 yılı gerçekleşme rakamlarının düşündürdükleri

Kıbrıs Gazetesi

2019 yılı gerçekleşme rakamlarının düşündürdükleri

 

Maalesef dünya olduğu gibi ülkemiz de pandemi denen felaket ile karşı karşıya bulunmaktadır. Bu felaket hiç kuşkusuz ekonomimize tarihte görülmemiş darbe vuracaktır. Bu darbe öncelikle turizm ve yükseköğretimde hissedilecek ve sonrasında tüm ekonomiye sirayet edecektir.Pandeminin KKTC ekonomisine etkisinde kırılma noktası yükseköğretimin ülkedeki varlığı olacaktır. Başta hükümet olmak üzere tüm paydaşların aktif destek ve işbirliği ile üniversite öğrencilerini KKTC’ye sağ salim getiremez ve online kolaycılığına gidersek ekonomik çöküş %40’ları bulabilecektir.

   Halen pandeminin yarattığı ve yaratması muhtemel ekonomik zorluklara kafa yorarken geçtiğimiz haftalarda İstatistik Kurumu 2019 yılı gerçekleşme rakamlarını açıkladı. 2020 yılının nihayet dokuzuncu ayında 2019 yılının gerçekleşmelerini açıklayan ve 2020 yılına ait herhangi bir veriyi yayınlayamayan İstatistik Kurumunu eleştirmeyi başka makaleye bırakıyorum.

Orta gelir tuzağına daha fazla saplandık

   2019 yılı gerçekleşme rakamlarına baktığımız zaman durumun pek de iç açıcı olmadığı anlaşılmaktadır.2018 yılında cari fiyatlarla 18.3 milyar TL olan Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) 2019 yılında 21.4 milyar TL’ye yükselmiştir. Nominal olarak yaklaşık %17 büyümeye karşılık reel büyüme oranı nerede ise sıfıra (0.2)  yakındır. Ancak, büyüme oranından daha vahim olan konu dolar bazında kişi başı milli gelirin son altı yılda en düşük seviyeye gerilemesidir. 2014 yılında 15,109 $ olan FBGSMH ($) 2019 yılında 12.649 $’a kadar düşmüştür (Şekil 1). Bu da KKTC’nin orta gelir tuzağına daha da saplanmış olduğunu göstermektedir. Orta gelir tuzağı, Bir ekonominin belirli bir kişi başına gelir düzeyine ulaştıktan sonra orada sıkışıp kalması haline orta gelir tuzağı denir. Orta gelir tuzağı bir ekonomide kişi başına gelir düzeyinin belirli bir aşamadan öteye gidememesi  halini ya da belirli bir gelir düzeyine ulaştıktan sonra durgunluk içine girilmesi durumunu özetleyen bir yaklaşımdır (http://www.mahfiegilmez.com/2012/12/orta-gelir-tuzag-ve-turkiye.html). Maalesef KKTC 10.000 $ civarında bir geliri aşamayacak şekilde tuzağa yakalanmış bir ülke durumundadır.

Mevcut durumda 360 seneye ihtiyacımız var

   KKTC için siyasi de olsa son zamanlarda tekrarlanan ekonomik bir iddiayı tekrar hatırlatmak isterim. Bu iddia  FBGSMH ($) miktarını ikiye katlamaktır. Ancak değil ikiye katlamak FBGSMH ($) son altı yılın en düşük seviyesine gerilemiştir. Daha önceki makalelerimde de belirttiğim gibi FBGSMH ($) artışı ekonomideki  reel büyüme oranı ve nufus artış oranına bağlıdır. FBGSMH ($) miktarını ikiye katlamanın kaç yıl gerektiğini hesaplamak için ise basit 72 kuralını kullanırız. Yukarıda da belirttiğim gibi 2019 yılı büyüme oranı 0,2 olarak rapor edilmiştir (Şekil 2).

   Mümkün görülmemesine rağmen KKTC’de nüfus artış oranını bir an için sıfır olarak kabul edelim. Bu durumda, son yılın büyüme oranı olan %0,2 dikkate alındığında KKTC’de FBGSMH ($) miktarını ikiye katlamak için (72/0,2)=360 yıla ihtiyacımız vardır. Son altı yılın ortalama büyüme oranı olan 3,3 dikkate alındığında ise FBGSMH ($) miktarını ikiye katlamak için (72/3,3)=22 yıla ihtiyacımız olacaktır.

   SONUÇ OLARAK, KKTC’NİN MEVCUT YAPIYLA KISIR DÖNGÜDEN VE ORTA GELİR TUZAĞINDAN KURTULMA İMKÂNI BULUNMAMAKTADIR. BUNUN İÇİN KISA VADELİ SİYASİ RANT VE POPÜLİZME BAŞVURMADAN ÜLKENİN İHTİYAÇ DUYDUĞU YAPISAL REFORMLARI DAHA FAZLA GECİKTİRMEMEMİZ GEREKMEKTEDİR.

 

 Haber Kıbrıs

Buradan Haber Kaynağına Ulaşabilirsiniz

 

 

[slide-anything id=’39937′]

Yorum bırakın